فیشینگ چیست و چطور ایمیل و پیام جعلی را تشخیص دهیم؟

# فیشینگ چیست؟

فیشینگ (Phishing) نوعی کلاهبرداری است که در آن مهاجم خود را به‌جای یک نهادِ معتبر — بانک، یک شبکه‌ی اجتماعی، یک شرکتِ معروف یا حتی یک همکار — جا می‌زند تا تو را فریب دهد که اطلاعاتِ حساست (رمز، شماره‌ی کارت، کدِ تأیید) را لو بدهی یا روی یک لینک/فایلِ مخرب کلیک کنی. اسمش از واژه‌ی fishing (ماهیگیری) گرفته شده: مهاجم طعمه می‌اندازد و منتظرِ گاز گرفتن می‌ماند.

# انواع رایج فیشینگ

• فیشینگِ ایمیلی: پرشمارترین نوع؛ ایمیلی که وانمود می‌کند از یک سرویسِ معتبر است.
• اسمیشینگ (Smishing): فیشینگ از طریقِ پیامک، مثلاً «بسته‌ی پستیِ شما معطل مانده، اینجا کلیک کنید».
• فیشینگِ هدفمند (Spear Phishing): پیامی که مخصوصِ یک فردِ خاص و با اطلاعاتِ شخصیِ او ساخته شده تا باورپذیرتر باشد.
• فیشینگِ صوتی (Vishing): تماسِ تلفنی که خود را پشتیبانیِ بانک یا یک شرکت جا می‌زند.

# نشانه‌های یک پیام فیشینگ

• حس فوریت و ترس: «حسابت تا یک ساعتِ دیگر مسدود می‌شود!»
• آدرسِ فرستنده یا لینکی که کمی با آدرسِ اصلی فرق دارد (مثلاً یک حرفِ جابه‌جا).
• درخواستِ اطلاعاتِ حساس مثل رمز یا کدِ تأیید — که هیچ سازمانِ معتبری هرگز نمی‌پرسد.
• غلط‌های نگارشی، لحنِ غیرحرفه‌ای یا سلامِ عمومی به‌جای نامِ تو.
• پیوستِ غیرمنتظره یا لینکی که به صفحه‌ی ورودِ جعلی می‌رود.

# اگر طعمه شدی چه کنی؟

اگر رمزت را در یک صفحه‌ی جعلی وارد کردی، بلافاصله از یک دستگاهِ سالم آن رمز و هر حسابِ مشابهی که همان رمز را داشت عوض کن، احراز هویتِ دو مرحله‌ای را فعال کن، و اگر پای کارتِ بانکی در میان بود با بانک تماس بگیر. سرعتِ عمل در دقایقِ اول تفاوتِ اصلی را می‌سازد.